Türkiye’de elektronik imzanın hukuki temeli.

Sözel iletişimi destekleyen ya da yerini alan sembol/foto/cihaz tabanlı sistemler.

Belirli bir bağlam için (hastane, evde günlük rutin, hobiler) ön-tasarlanmış AAC pano düzeni.

Almanca kökenli, çok dilli kullanımı yaygın batarya.

Aylık/yıllık tekrar eden ödeme modeli; SaaS’in temel iş modeli.

Fiil adlandırma ve VNeST için hazırlanmış, eylem fotoğrafı + hedef fiil içeren kart.

KVKK uyarınca özel nitelikli veri işlemenin temel hukuki dayanağı.

Baker ve ark. 2024; afazili bireyler için adapte edilmiş bilişsel-davranışçı terapi protokolü; %60-70 inme sonrası depresyona yönelik.

Kullanıcının performansına göre zorluk düzeyini dinamik ayarlayan algoritma; Constant Therapy’nin imza özelliği.

Performansa göre zorluk seviyesini dinamik ayarlayan algoritma; Constant Therapy’nin imza özelliği.

Maviş & Toğram (2009). 8 alt test: konuşma akıcılığı, işitsel anlama, tekrarlama, adlandırma, okuma, söz eylemler, dilbilgisi, yazma. 282 sağlıklı + 92 afazili birey üzerinde standardize. Detay Yayınları.

Beynin baskın yarımküresinin (genellikle sol) dil ağında oluşan hasar sonucu sözel ifade, sözel anlama, okuma ve yazma alanlarından bir ya da birkaçında bozulmaya yol açan edinilmiş nörojenik dil bozukluğu (ASHA tanımı).

Türkçe gibi, art arda eklenen biçimbirimlerle morfolojik yapıların oluşturulduğu dil tipi.

Edinilmiş yazma bozukluğu; sıklıkla afaziye eşlik eder.

Cümle yapısı ve dilbilgisel ek/işlev sözcüklerinin bozulduğu, telgraf-tarzı konuşma görünümü; çoğunlukla Broca afazisinde.

Birden çok tedaviyi dolaylı olarak karşılaştıran istatistiksel yöntem.

Aileye afazi, prognoz ve iletişim stratejilerinin öğretilmesi.

American Journal of Speech-Language Pathology.

Edinilmiş hesaplama bozukluğu.

Wernicke, Konduksiyon, Transkortikal Duyusal, Anomik tipleri kapsayan üst grup.

MEB ORGM’nin “Dil ve Konuşma Bozukluğu Olan Bireyler için Destek Eğitim Programı” içindeki resmi modüllerden biri.

MEB’in dil ve konuşma bozukluğu olan bireyler için resmi modülü.

Broca, Transkortikal Motor, Mikst Transkortikal, Global tiplerini kapsayan üst grup.

Çabalı konuşma, agrammatizm, sıklıkla konuşma apraksisi eşlik eder. Atrofi: Sol inferior frontal girus, insula. Patoloji: Çoğunlukla FTLD-tau (4R-tau veya Pick/3R); azınlıkta FTLD-TDP.

İnme sonrası ilk 1 ay; hızlı spontan iyileşme dönemi.

Edinilmiş okuma bozukluğu; saf aleksi (alexia without agraphia), yüzeyel aleksi, derin aleksi, fonolojik aleksi alt türleri vardır.

lvPPA olgularının %80+’ında altta yatan patoloji.

Şirketin 14 maddelik içsel etik ve operasyonel ilkeler bütünü.

Brodmann 39; okuma, yazma ve adlandırmada rol.

Pozitif elektrotun kortikal eksitabiliteyi artırdığı tDCS uygulaması; tipik olarak sol perilezyonel alana uygulanır.

Kalp durması, boğulma, karbonmonoksit zehirlenmesi sonrası oksijensiz kalmaya bağlı yaygın hasar.

Sözcük bulma, özellikle isim adlandırma güçlüğü. Hemen tüm afazi tiplerinde görülen ortak çekirdek belirtidir.

Akıcı, anlama korunmuş, tekrar korunmuş, adlandırma bozuk. En hafif afazi tipi. Lezyon: Sol angüler girus, geniş kortikal alanlar.

Semantik bilginin merkezi; svPPA’nın atrofi bölgesi.

Topluluk-temelli, kayıtsız, destekli sosyal iletişim buluşmaları; LPAA çerçevesinde.

Afazili bireyin kamuda taşıdığı, durumunu ve iletişim ihtiyaçlarını kısaca açıklayan kart (NAA, Lingraphica, ARC dağıtır).

WAB-R’den hesaplanan, afazi şiddetini özetleyen 0–100 arası skor. Klinik etkililik çalışmalarının birincil sonuç ölçütü.

Tavistock Trust for Aphasia’nın 100+ İngilizce afazi terapi yazılımını listeleyen ücretsiz veri tabanı.

Kısa cümleler, görsel destek, anahtar sözcüklerin vurgulanması, yüksek kontrast, büyük punto ile düzenlenmiş içerik.

Stroke Association UK Accessible Information Guidelines’a uygun; kısa cümle, büyük punto, görsel destek, anahtar sözcük vurgu içeren içerik.

TalkBank konsorsiyumu; 450+ video/transkript afazi konuşma örneği + CHAT/CLAN analiz araçları (aphasia.talkbank.org).

Cherney ve ark., Rehabilitation Institute of Chicago. Sanal terapist avatarı ile bilgisayar tabanlı senaryo terapisi.

Afazi alanının lider hakemli dergisi.

Smith ve ark.; aile çifti (dyad) odaklı CPT modeli.

Doğru cevaplananların 1, 3, 7, 14 gün sonra; yanlış cevaplananların 1 saat sonra yeniden gösterilmesi prensibi.

İspanya Aragon Hükümeti tarafından desteklenen, 14.000+ piktogramdan oluşan açık erişim AAC kütüphanesi. CC BY-NC-SA lisansı, Türkçe etiket desteği. (arasaac.org)

ARASAAC ekibinin geliştirdiği, NLP tabanlı cümleyi piktograma dönüştüren ücretsiz dönüştürücü.

Broca ile Wernicke alanlarını bağlayan beyaz cevher yolağı; konduksiyon afazisinde hasar görür.

Hastanın kendi zamanında tamamladığı, terapistin sonradan inceleyip geri bildirim verdiği görev tabanlı model (Big CACTUS).

American Speech-Language-Hearing Association.

Konuşmayı metne çeviren teknoloji; afazili konuşma için optimize edilmiş özel modeller gerektirir.

Otomatik konuşma tanımanın bir transkripti “kabul” etmesi için gerekli olasılık eşiği; afazili konuşma için klasik %80+ eşik aşırı katı kalır.

İşitme değerlendirmesi ve rehabilitasyonu uzmanı.

Veri sorumlusunun ilgili kişiyi bilgilendirme yükümlülüğü.

İşletmeden işletmeye satış modeli (hastane, klinik, üniversite).

İşletmeden son kullanıcıya satış modeli.

Afazili bireyin günlük bakım ve iletişim partneri.

Bakım vermenin yarattığı fiziksel, duygusal, ekonomik yük.

Dil işlevinin baskın olduğu yarımküre; sağ ellilerde >%95, sol ellilerde ~%70 oranında sol hemisferdir.

Dokur (2013, uzmanlık tezi). Görece yeni tarama testi.

Goodglass ve Kaplan’ın bataryası; Boston-Neoklasik sınıflandırma için temel.

MEB’in motor beceriler ve günlük yaşam aktiviteleri modülü.

Özel eğitimde her birey için hazırlanan kişisel program.

Volkmer ve ark. 2021; PPA için MRC çerçeveli, manualize edilmiş iletişim partneri eğitimi.

Ensefalit, beyin apsesi vb.; özellikle herpes ensefaliti svPPA-benzeri tabloya yol açabilir.

Sol perisilvian bölgeyi tutan primer ya da metastatik tümörler afaziye yol açabilir.

Palmer ve ark. 2019, Lancet Neurology; 278 hastalık öz-yönetimli bilgisayar destekli SLT (CSLT) RCT’si; NICE NG236’nın app-tabanlı terapi önerisinin temel kanıtı.

Dikkat, çalışma belleği, yürütücü işlev sorunlarının iletişimi etkilemesi.

Charles Bliss tarafından geliştirilen ~5.000 logografik AAC sembolünden oluşan tarihi sistem; afazi rehabilitasyonunda erken kullanım örnekleri vardır.

60 maddelik konfrontasyonel adlandırma testi; bağımsız da kullanılır.

Tobii Dynavox’un PCS tabanlı, klinikte yaygın kullanılan AAC pano oluşturma yazılımı.

Anatomik adlandırma ve sağlık iletişimi için temel görsel referans.

fMRI’ın temel sinyali; ILAT/CIAT sonrası perilezyonel ve homotipik sağ alanlarda artış gözlenir.

Brodeur ve ark.; 1.400+ normalize foto, 15+ ölçü; yetişkin araştırma ve klinik kullanım için açık erişim.

BNT’nin 60 telifli çizimi; konfrontasyonel adlandırmanın altın standart uyaranı.

Dilin spesifik bileşenlerini hedefleyen restitüsyon teknikleri.

Nörodilbilim hakemli dergisi.

Akıcılığı bozuk, anlaması göreli korunmuş, tekrar ve adlandırma bozuk; agrammatik telgraf-tarzı konuşma. Lezyon: Sol posterior inferior frontal girus (Broca alanı).

Brodmann 44 ve 45; sol inferior frontal girusta yer alır. Konuşma üretimi ve sözdizim.

Türkyılmaz (2009, Hacettepe doktora tezi). CRTT’in (Computerized Revised Token Test) Türkçe adaptasyonu; 10 alt test üzerinden işitsel anlama. 60 sağlıklı + 30 afazili.

Birden çok ürünün indirimli olarak tek pakette satışı (örn. Tactus Language 4-in-1).

Bir müşteriyi kazanmanın ortalama maliyeti.

Birleşik Krallık kökenli kapsamlı batarya.

Comprehensive Aphasia Test’in Anadolu Üniv. BAP projesi kapsamında Türkçeye uyarlanmış sürümü.

60.000+ semboldan çekebilen açık kaynak (GPL) web tabanlı AAC pano oluşturucu; Türkçe arayüz.

Atıf gerektiren Creative Commons lisansı; ticari kullanım serbesttir.

Atıf + ticari kullanım yasağı (Sclera vb.).

Atıf + ticari olmayan + aynı şartlarla; ARASAAC’ın varsayılan lisansı.

Atıf + türetilmiş eserlerin aynı lisansla dağıtılması zorunluluğu (Mulberry, OpenMoji vb.).

Telif hakkından feragat; herhangi bir atıf veya izin gerekmez.

Lomas ve ark.; iletişimsel etkinlik ölçeği; partner-rapor (eş, aile bireyi tarafından doldurulur).

Belirli dönemde abonelikten ayrılan müşteri yüzdesi.

Pulvermüller 2001. Sözel olmayan iletişimin kısıtlanması, yoğun pratik (haftada 30+ saat). ILAT ile büyük ölçüde örtüşür.

CIAT’ın yaygın alternatif adlandırması.

AHA/ASA gibi kılavuzlarda en yüksek tavsiye sınıfı ve kanıt düzeyi (Winstein 2016: SLT inme afazisinde Class I Level A).

Cleveland State Üniversitesi tarafından geliştirilen, kelime/cümle/anlama/bellek/işlev becerilerini kapsayan ücretsiz yetişkin afazi çalışma kitabı.

Cochrane Collaboration’ın katı metodolojiyle yürütülen, klinik kanıt hiyerarşisinin tepesindeki sistematik derleme tipi (Brady 2016 SLT for Aphasia).

İki grup ortalaması arasındaki standardize farkı ifade eden etki büyüklüğü; 0,2 küçük / 0,5 orta / 0,8 büyük.

Düşük-teknolojili AAC; sembol/foto/yazılı sözcüklerin tematik olarak düzenlendiği basılı veya dijital pano.

Akıcı vs. akıcı olmayan afazi için partnere özel ipuçları içeren rack kartı (The Aphasia Center FL).

Boston University spin-off; AI tabanlı uyarlanır görev ataması; ~25$/ay abonelik.

SLP veya eğitimli partner moderatörlüğünde yürütülen, afazili bireylerin sosyal iletişim pratiği yaptığı küçük gruplar.

SCA dahil çeşitli partner-eğitim yaklaşımlarının şemsiye terimi. Simmons-Mackie sistematik derlemeleri (2010, 2016).

Sağ-elini kullanan bireyde sağ yarımküre lezyonuna bağlı atipik afazi; nadirdir.

Aynı katılımcıların sırayla iki tedavi koşulundan geçtiği RCT tipi (Stark & Warburton 2018 iPad öz-terapi örneği).

Aile/iletişim partneri için “yavaş konuş, jest kullan, yaz” gibi SCA stratejilerini özetleyen küçük kart.

İşitsel/görsel ipuçlarıyla artikülasyon desteği.

Semantik → fonemik → ortografik ipucu kademelerini sırayla sunan klinik çalışma sayfası.

İngiltere; klinisyen reçeteli ev egzersiz platformu; £15/ay.

Dr. John Pierce (La Trobe University); ücretsiz; Türkçe uyarlaması Üsküdar Üniversitesi DKT Bölümü tarafından yapıldı. aphasiatherapyonline.com/tr

Yetiyitimine ayarlanmış yaşam yılı; hastalık yükü ölçütü.

Günlük Aktif Kullanıcı / Aylık Aktif Kullanıcı oranı; bağlılık göstergesi.

Zaman vokabülerine yönelik; gün, ay, mevsim, tarih ifadeleri içeren AAC pano.

RAM’lar tarafından özel eğitim sürecinin başlangıcında ve takibinde kullanılan resmi form.

MEB’in özel eğitim merkezleri için modüler içerikli yapılandırdığı, SGK karşılığı geri ödemeli özel eğitim çatısı.

MEB’in modüler içerikli programları (Akıcı Konuşma Modülü, Bedensel Yetersizliği Olan Bireyler için Günlük Yaşam Becerileri vb.).

Türkiye’de ADD, GAT-2, RAT, SİAT, SST, CAT-TR gibi standardize testlerin ve afazi kitaplarının başlıca dağıtıcıları.

Almanya 2019; dijital sağlık uygulamalarının sağlık sigortası geri ödemesine girişi.

Belirli bir hastalığı önleyen, yöneten ya da tedavi eden, kanıta dayalı yazılım tabanlı tıbbi müdahaleler.

Disiplin alanı.

Dil, konuşma, yutma bozukluklarını değerlendiren ve tedavi eden lisanslı meslek profesyoneli.

Türkiye’nin ilk özel DKT merkezi; afazi türleri ve PACE/ADİS gibi yöntemlere Türkçe rehber içerikler yayımlar.

Anadolu Üniversitesi Dil ve Konuşma Bozuklukları Eğitim, Araştırma ve Uygulama Merkezi.

Yutma bozukluğu; inme sonrası sık görülür ve dil-konuşma terapistinin (DKT) birincil çalışma alanı içindedir.

Eski terminolojide kısmi dil bozukluğu; günümüzde “afazi” altında ele alınır, ayrı bir tanı kategorisi olarak tercih edilmez.

Aynı toplam dozun zamana yayılarak verilmesi; uzun vadede daha iyi öğrenme korunması ile ilişkilendirilir.

Konuşma kaslarının zayıflığı, sertliği veya koordinasyon bozukluğu nedeniyle ortaya çıkan motor konuşma bozukluğu. Spastik, atak, hipokinetik, hiperkinetik, flaksid ve mikst alt-tipleri vardır.

2004’ten beri Türkiye’nin DKT meslek derneği; etik kuralları, etkinlikleri ve DKYAD dergisini yayımlar.

DKTD’nin yılda 3 sayı çıkardığı, hakemli, açık erişim Türkçe dil ve konuşma terapisi dergisi.

Şirketin kendi ürününü iç kullanım için kullanması — kalite kontrol stratejisi.

Toplam terapi saati. RELEASE: optimal 20–50 saat.

Şirket içi veri koruma uyumu sorumlusu.

Dijital içeriğin yetkisiz çoğaltılmasını önleyen teknolojik koruma.

Anodal ve katodal elektrotların eşzamanlı kullanıldığı tDCS protokolü (Yao ve ark. 2020 NMA).

Otizm, DEHB ve gelişimsel bozukluklarda kullanılan yaklaşım.

Kullanıcının ürünü kullanırken düşüncelerini sesli ifade etmesi.

Anaeli Sağlık ve Eğitim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.’nin geliştirdiği özel eğitim ve rehabilitasyon yönetim platformu.

Ev tabanlı tele-rehabilitasyon modülü.

Sağlık hizmetlerinde dijital teknolojilerin kullanımının şemsiye terimi.

Atamaz, Yağız On & Durmaz (2007). Ege Üniversitesi PMR kliniği temelli; akut/subakut hastane ortamı için.

Dil edinimi tamamlandıktan sonra ortaya çıkan dil bozukluğu; gelişimsel dil bozukluğunun karşıtı.

Tedavinin büyüklüğünü standart birimde ifade eder (Cohen’s d, Hedge’s g vb.).

Kontrollü laboratuvar koşullarında (efficacy) ve gerçek klinik yaşamda (effectiveness) tedavi sonuçlarını ayıran terminoloji.

Karşı tarafın söylediğini istemsizce tekrar etme.

Platformun ileri sürümü; Meta Quest VR derin entegrasyonu hedefli.

Günlük yaşam aktivitelerinde işlevselliği artıran rehabilitasyon disiplini.

Yanlış cevabın oluşmasına izin vermeyecek şekilde maksimum ipucuyla başlanan ve kademeli olarak ipucunun kaldırıldığı öğrenme yaklaşımı; PPA ve demansta önerilir.

European Stroke Organisation; 2024 Aphasia Guideline’ı yayımladı.

Araştırma protokolünü etik açıdan onaylayan kurum.

Bakım verenler için afazi tanımı, prognoz ve iletişim stratejilerini içeren basılı/dijital rehber (NAA Caregiver Guide modeli).

Breitenstein ve ark. 2017, Lancet; Alman çok merkezli RCT, kronik afazide 3 hafta ≥10 saat/hafta SLT’nin sözel iletişimi anlamlı geliştirdiğini gösterdi.

Hareket ve fiziksel işlevin eski haline getirilmesi.

Klinik materyallerde nesne ikonları, illüstrasyon ve vektör grafik ihtiyaçları için sıklıkla başvurulan, attribution-free veya prim-temelli üç büyük ikon-vektör kütüphanesi.

İşlevsel manyetik rezonans görüntüleme; terapinin nöroplastik etkilerini gösteren çalışmalarda kullanılır.

İki fonem dizisi arasındaki minimum düzenleme uzaklığı; afazili konuşma için WER’e alternatif.

Bir dilin izin verdiği ses dizilim kuralları (CV, CVC, CCVC vb.).

Temel özellikler ücretsiz, gelişmiş özellikler ücretli model.

Yüksek frekanslı sözcüklerin düşük frekanslılara göre daha kolay erişilmesi.

nfvPPA ve svPPA’nın altında yatan ana nörodejeneratif çatı.

Hekim uzmanlığı; inme rehabilitasyonunun klinik koordinatörü.

Hastanın günlük yaşam ihtiyaçlarına göre hazırlanmış, akıcı üretilebilir hedef hale getirilen mini diyaloglar.

Tanrıdağ, Topbaş & Maviş (2006); Maviş ve ark. (2007) standardizasyonu. Yatak başı tarama testi. Spontan konuşma, anlama, tekrar, adlandırma, okuma, yazma, oryantasyon. Cronbach α = 0,91; test-tekrar test r = 0,81.

Küresel hastalık yükü çalışması; ülke düzeyinde inme/afazi tahminlerinde standart kaynak.

AB Genel Veri Koruma Tüzüğü; KVKK ile yüksek oranda örtüşür.

Eğitilmiş maddelerden eğitilmemiş semantik/fonolojik komşulara aktarım; SFA’nın temel hedeflerinden biri.

Eğitilmemiş madde, modalite veya bağlamlara aktarımı izleyen periyodik ölçüm.

Tüm dil alanlarında ağır bozukluk; akıcılık, anlama, tekrar, adlandırma hepsi bozuk. Lezyon: Sol perisilvian alanın tamamı (büyük orta serebral arter infarktları).

Mulberry, Tawasol, Sclera ve ARASAAC sembollerini birleştiren, çok dilli AAC platformu (globalsymbols.com).

2011’de yayımlanan, üç PPA varyantını ayırt etmek için kullanılan tanı kriterleri (Neurology).

İnsan gözüyle algılanmayan, dijital içeriğe alıcı kimliğinin gömüldüğü antikorsanlık tekniği.

Türev eserlerin de GPL ile dağıtılmasını gerektiren copyleft yazılım lisansı; Cboard gibi açık AAC araçlarında kullanılır.

Klinik kılavuz önerilerinin kanıt kalitesi ve güçlülüğünü derecelendirme sistemi; ESO 2024 Aphasia Guideline’ın temeli.

Küçük örneklem yanlılığı için düzeltilmiş Cohen’s d varyantı; afazi RCT’lerinde sıklıkla raporlanır.

İnsan deneklerle yapılan tıbbi araştırmalar için etik ilkeler.

Görme alanının yarısının kaybı; homonim hemianopsi tipik.

Vücudun bir yarısında kas gücü kaybı; afazide tipik olarak sağ taraf etkilenir (sol hemisfer lezyonu).

Vücudun bir yarısında tam felç.

Damar yırtılması sonucu beyne kanama; intraserebral kanama (ICH) ve subaraknoid kanama (SAH) alt-tipleri.

Senkron + asenkron + yüz yüze seansları birleştiren karma sunum modeli.

Atlas Aphasia Center, Tactus, Lingraphica gibi kuruluşların düzenli yayımladığı yapılandırılmış indirilebilir egzersiz seti.

Hasarlı sol bölgenin sağdaki simetrik karşılığı; afazi iyileşmesinde devreye girebilir.

Stroke Association UK örneği; yatakta YES/NO ve temel ihtiyaçları ifade etmeye yönelik resimli kitap.

International Aphasia Rehabilitation Conference.

WHO’nun işlevsellik, yetiyitimi ve sağlık sınıflandırması; LPAA’nın çerçevesi.

Pulvermüller ve ark.; iletişim eylemine gömülü, yoğun, kısıtlama-temelli yaklaşımın güncel adı.

Tüm iletişim engelli bireyleri içerecek şekilde uyarlanmış kurumsal iletişim politikası ve uygulaması.

Birden fazla çalışmanın ham verisinin birleştirildiği meta-analiz tipi; RELEASE’in tipi.

520 nesne + 275 eylem çizimi, 7 dil normuyla; özellikle fiil adlandırma araştırmasında değerli (Bates ve ark., crl.ucsd.edu).

Bilgi güvenliği yönetim sistemi standardı.

Gizlilik bilgileri yönetim sistemi (PIMS) standardı.

Genellikle sağ parietal lezyonlarda, vücudun veya çevrenin bir yarısının “fark edilmemesi” durumu.

İletişim girişiminin başarısız olması; tamir stratejileri (repair strategies) gerekir.

Çöküş sonrası iletişimi yeniden kurma stratejileri.

Afazili bireylerde %70’e ulaşır; tedavi sonuçlarını ve yaşam kalitesini doğrudan etkiler.

Belirli bir zaman diliminde (genellikle yıllık) yeni vaka sayısı.

Stark & Warburton 2018; kronik afazide günde 20 dk iPad öz-terapinin pilot crossover RCT kanıtı.

Semantik → fonemik → ortografik (yazılı) ipucu kademesi; bağımsız üretim için kademeli destek.

Damar tıkanması sonucu beyin dokusunun kansız kalması; tüm inmelerin ~%85’i.

Journal of Medical Internet Research; dijital sağlık alanının lider dergisi.

Journal of Speech, Language, and Hearing Research.

Mariam Kavakcı; 100 karmaşık sözcük + resim kart seti; SFA için tasarlanmış (Detay Yayın 2021).

Karmaşık yapıların öğretiminin daha basit yapılara genelleme sağlaması — TUF’un teorik temeli.

Negatif elektrotun kortikal eksitabiliteyi azalttığı tDCS uygulaması; sağ homotipik alana inhibisyon amaçlı kullanılabilir.

21 Haziran 2019, RG 30808; sağlık verisi işlemenin özel kuralları.

Akıcı konuşma, anlama korunmuş, tekrar belirgin biçimde bozuk; fonemik parafaziler tipiktir. Lezyon: Arkuat fasikül, supramarjinal girus.

Görsel uyarıcının (resim) sözel adının üretilmesi.

Konuşmanın motor planlama ve programlama bozukluğu; söylenmek isteneni bilmesine rağmen ses ve hece üretiminde bozulma. Afazi DEĞİLDİR; sıklıkla eşlik eder.

Hedeflere ilerlemeyi ölçen metrik.

6 ay sonrası; spontan iyileşme yavaşlar, terapi etkisi belirleyicidir.

Sirkadiyen ritmin rehabilitasyon planlamasına entegre edilmesi.

Hedef kullanıcılarla ürünün kullanılabilirliğinin sistematik değerlendirilmesi.

DKTD ve diğer derneklerde kurum (klinik, üniversite) ve birey üyelik kategorileri.

6698 sayılı Kanun; Türkiye’nin kişisel veri koruma çatı yasası.

Temel sembol gruplarını içeren çoklu-amaçlı başlangıç AAC panosu.

Bir konuşmacının zihinsel sözcük deposu.

Tek seferlik ödeme ile sınırsız süreli kullanım hakkı (örn. Spoken AAC $249,99).

e-rehabilitasyon’un yerini aldığı eski ASP.NET WebForms tabanlı sistem.

TalkPath Therapy + SmallTalk uygulamaları; AAC cihaz satışı; ücretsiz uygulama erişimi.

Sözcük bulma güçlüğü, cümle tekrarlama ve anlama bozuk, fonolojik disleksi/disgrafi. Atrofi: Sol temporoparyetal bileşke. Patoloji: Çoğunlukla Alzheimer (>%80).

Aşırı, kontrolsüz konuşma akışı (taşkın konuşma).

Bir müşterinin işletmeye toplam getireceği gelir.

Sağlıklı SaaS işletmesi için ≥3, ideal ≥4.

Çoklu modalite (sözel, jest, yazı, çizim) afazi terapisi; M-MAT Tele uzaktan sürümü.

M-MAT’ın telerehabilitasyon adaptasyonu; Rose ve ark.

Tedavi sonrası kazanımın belirli bir süre korunup korunmadığının takip ölçümlerle değerlendirilmesi.

Çoklu satıcının ürünlerini sattığı dijital platform.

Pazaryeri platformunun satıcıdan aldığı yüzdelik kesinti (tipik %15-30).

Kısa zaman diliminde yoğunlaştırılmış terapi; ILAT/CIAT temelidir.

Milli Eğitim Bakanlığı; özel eğitim merkezleri MEBBiS sistemi üzerinden yönetilir.

MEB’in mesleki eğitim modülleri arşivi; “Dil ve Konuşma Bozuklukları” gibi serbest erişimli modülleri içerir.

Evet/hayır soruları, çoktan seçmeli, yazılı/görsel destek sunma.

Özetleme, geri yansıtma, anlaşıldığını teyit etme.

Yavaş konuşma, basit cümleler, anahtar sözcüklerin yazılması, jest/görsel destek.

Albert, Sparks & Helm (1973). Sözel ifadelerin müzikal/ritmik tonlama ve tempolu el vuruşuyla “şarkılaştırılarak” üretilmesi. Akıcı olmayan ağır Broca ve nfvPPA için. Zumbansen 2022 meta-analizi.

İzin verici açık kaynak yazılım lisansı; ticari kullanıma izin verir, sorumluluk reddi içerir.

MIT’in cümle düzeyinde modifiye edilmiş varyantı.

Akıcılık ve anlama bozuk, tekrar paradoksal olarak korunmuş (“izolasyon sendromu”). Lezyon: Sınır bölgesi (watershed) infarktları.

61.000+ sembollü ticari AAC platformu; Türkçe arayüz ve sesli geri bildirim destekli.

PPA varyantlarını ayırt etmek için geliştirilmiş kısa, hassas test.

Sözcük yapısı; Türkçe sondan eklemeli (agglutinative) bir dildir.

Garry Paxton tarafından yetişkin afaziye uygun olarak tasarlanan ~3.000 SVG sembolden oluşan açık kütüphane; CC BY-SA 2.0 UK lisansı.

Basque Center on Cognition, Brain and Language; 750 normalize çizim, 6 Avrupa dili normu; Snodgrass-Vanderwart’a modern alternatif (Duñabeitia ve ark.).

Konuşmama; ağır akut afazi başlangıcında geçici olabilir.

İnternet bağlantısı olmadan çalışabilen çekirdek özellik seti.

Pazara çıkarılabilecek en küçük işlevsel ürün.

Bağımsız SLP geliştiricisi; tek seferlik 9,99$.

Konfrontasyonel adlandırma için hazırlanmış, frekans/somutluk/hece sayısı kontrollü resim kart koleksiyonu.

Thompson laboratuvarı; fiil argüman yapısı ve cümle anlama değerlendirmesi.

TMS, tDCS, tACS gibi kafatası dışından uygulanan beyin stimülasyon yöntemlerinin şemsiye terimi; afazide adjuvan tedavi olarak araştırılır (Frontiers 2025 Adjuvant Techniques).

National Institute on Deafness and Other Communication Disorders (NIH/USA).

CC BY lisansı altında milyonlarca ikon sunan, klinik çalışma kâğıtları için uygun ücretsiz/ücretli kaynak.

Beyin ve sinir sistemi hastalıkları uzmanı; afazi tanısının birincil sorumlusu.

Beynin yapısal ve işlevsel değişim kapasitesi; afazi rehabilitasyonunun teorik temeli.

Müşteri tavsiye eğilimi ölçütü; -100 ile +100 arası.

Druks & Masterson; 162 nesne + 100 eylem normalize çizim seti; verb-naming değerlendirmesinde standart.

Mulberry, ARASAAC, Sclera, OpenMoji vb. açık lisanslı setlerin 50.000-60.000+ semboldan tek pencerede aranmasını sağlayan dizin (opensymbols.org).

4.000+ açık emoji (renkli + outline); duygu ve his panoları için CC BY-SA 4.0 lisanslı kaynak.

MEB bünyesinde özel eğitim ve rehberlik politikalarını yöneten genel müdürlük; “Dil ve Konuşma Bozukluğu Olan Bireyler için Destek Eğitim Programı”nı yayımlar.

Yüksek sesle okuma terapisi; akıcılık ve genel dil performansı için.

Cherney; koro okuma ve solo okuma adımlarını içeren yapılandırılmış sesli okuma protokolü.

Sol perisilvian alanı sulayan ana arter; bu arterin tıkanması global afaziye sebep olur.

MEB onaylı, engelli bireylere bireysel ve grup destek eğitimi sunan merkezler.

KVKK 6. madde; sağlık verileri bu kategoride; açık rıza zorunlu.

Davis & Wilcox; sıralı bilgi alışverişi temelli pragmatik yaklaşım; klinisyen ve hastanın iletişim eşitliği vurgulanır.

Davis & Wilcox; iletişimsel etkinliği artırmaya yönelik pragmatik yaklaşım.

SmallTalk Pain Scale gibi; sayı + yüz ifadesi + renk kombinasyonuyla afazili bireyin ağrı şiddetini bildirebileceği görsel.

Hedef sözcük yerine yanlış sözcüğün üretilmesi; semantik (anlam-yakın), fonemik (ses-yakın) ve neolojistik (uyduruk sözcük) alt türleri vardır.

Hatalı dilbilgisel yapıda akıcı konuşma; çoğunlukla Wernicke afazisinde.

Aphasia Institute (Toronto) tarafından sağlanan, yetişkin afaziye odaklı arama yapılabilir piktograf bankası; klinik kullanım için ücretsiz.

SFA’nın fonolojik karşılığı: ilk fonem, kafiye, hece sayısı, son fonem, eş anlamlı sözcük üretimi. Leonard, Rochon & Laird (2008).

Tobii Dynavox’un 45.000+ standart AAC sembolünden oluşan ticari kütüphanesi; Boardmaker yazılımı içinde Türkçe arayüzle dağıtılır.

Destek Eğitim Programı içinde edinilen becerinin sürdürülmesini ve genelleştirilmesini hedefleyen modül.

Lezyona komşu, henüz hasarlanmamış doku.

Sylvian fissürü çevreleyen, dil işlevinin temellendiği kortikal alan.

Hastanın günlük yaşamında ihtiyaç duyduğu, kişiselleştirilmiş sözcük + foto + tetikleyici cümle koleksiyonu.

Adlandırma ve sahne betimleme görevlerinde kullanılan, ticari kullanıma açık ücretsiz fotoğraf bankaları (Türkçe arama desteği değişkendir).

Afazili konuşmadaki sistematik fonemik substitüsyonların hedef fonemlere haritalanması; ASR doğruluğunu artırma tekniği.

SmallTalk Phonemes gibi; tek tek fonem üretiminin ağız hareketleriyle gösterildiği video; apraksi/ağır afazi pratiği için.

28.000+ piktogram, 67 dil destekli, Windows/Mac üzerinde çalışan ücretsiz pano oluşturucu; Türkçe etiket dahil.

Aphasia Institute tarafından klinik konuşmalarda kullanılan piktografik kart-set sistemi.

Bağlantılı söylem değerlendirme/terapisi için kullanılan, çoklu nesne ve eylem içeren karmaşık resim (Cookie Theft, Picnic Scene, Storyset sahneleri).

Özel eğitim seans kayıt sistemi.

Dilin bağlamsal kullanımı.

Belirli bir zamanda toplam vaka sayısı (yeni + eski).

Mesulam’ın tanımladığı, dil işlevinin görece izole biçimde progresif bozulduğu nörodejeneratif sendrom; demans alt-tipi.

Periyodik ölçüm; ev egzersizi sürecinde tedavi edilen ve edilmeyen sözcüklerin doğruluğunu izlemek için.

AssistiveWare; AAC standartı; çoklu dil sembol kütüphanesi.

Aileye depresyon, bakıcı yorgunluğu, sosyal izolasyon gibi konularda eğitim.

Wilson ve ark. 2018; 15 dakikalık ücretsiz batarya + normlar; akut bakımda WAB-R’a alternatif.

MEB’e bağlı, özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin eğitsel değerlendirmesini ve yönlendirmesini yapan il/ilçe merkezleri.

Türkçe yetişkin afazili ve sağlıklı bireylerde adlandırma testi; kesim 44, 247 sağlıklı + 35 afazili (Aphasiology 2026).

Royal College of Speech and Language Therapists (UK).

Klinik etkililik kanıtının altın standardı.

Afazi-dostu format kurallarına göre kısaltılmış, basitleştirilmiş okuma metni.

Brady ve ark. (2022, Stroke 53(3):956-967). Bireysel katılımcı verisi (IPD) ağ meta-analizi. Afazi terapisi doz mimarisinin altın standart kanıtı.

Kearns 1985. Hastanın spontan ürettiği sözcüğü/öbeği temel alarak ardışık ‘wh’ soruları ile cümleye genişletme.

D1, D7, D30, D90 — kayıt sonrası 1, 7, 30, 90. günde geri dönen kullanıcı oranı.

Bilginin pasif tekrar yerine aktif olarak hatırlanmasıyla pekiştirilmesi prensibi.

Wallace ve ark. 2019; afazi denemelerinde standart sonuç ölçütleri seti: WAB-R + GHQ-12 + SAQOL-39 + duygusal ölçümler. ROMA-2 (2023) iletişim güncellemesini içerir.

Tek seferlik ücret veya ücretsiz erişim sonrası kullanım başına ek telif ödenmeyen lisans modeli.

Yüksek/düşük frekanslı tekrarlayıcı manyetik darbelerle uygulanan TMS varyantı; eylem-fiil eksikliklerinde kanıt güçleniyor (Brain Sci 2024).

Hizmet olarak yazılım; abonelik tabanlı.

Endüstri 4.0 paradigmasının sağlık alanındaki uzantısı; IoT, AI, büyük veri, bulut entegrasyonu.

AphasiaScripts’te olduğu gibi dijital insan modelinin terapi senaryolarını yönetmesi.

Afaziye uyarlanmış 39 maddelik yaşam kalitesi ölçeği.

Aura Kagan & Aphasia Institute (Toronto). İletişim partneri eğitim protokolü. Kagan 2001 (JSLHR).

Belçika kökenli, 11.000+ yüksek kontrastlı (siyah-beyaz) yetişkin piktogramı; düşük görme afazisi ve görsel yorgunluk için ideal. CC BY-NC.

Eczane, doktor, market, telefon görüşmesi gibi tipik günlük durumlar için hazırlanmış metin koleksiyonu (Cherney AphasiaScripts modeli).

Hastanın klinisyen olmadan tablet/PC üzerinden bağımsız uyguladığı yapılandırılmış terapi (Brain Sci 2025 sistematik derleme).

Anlambilim.

Düşük frekanslı sözcüklerde anlama ve adlandırma kaybı, nesne anlamı kaybı, yüzeyel disleksi/disgrafi. Atrofi: Bilateral anterior temporal lob (sol > sağ). Patoloji: FTLD-TDP-43 tip C.

Holland, Cherney ve ark. Hastanın günlük yaşamında ihtiyaç duyduğu anlamlı senaryoların ezberlenip akıcı üretilebilir hale getirilmesi.

Terapist ve hastanın eş zamanlı (canlı video) bağlantı kurduğu seans modeli.

Thompson ve ark. 2010; bilgisayar otomatik TUF; klinisyen-yönetimli TUF ile eşit etkinlik.

Mesleki gelişim için tamamlanan eğitim programları.

Hedef sözcüğü merkeze alan, altı semantik özelliğin (üst kategori, kullanım, eylem, yer, fiziksel özellikler, çağrışım) sözel olarak üretildiği yöntem. Anomi için altın standart. Boyle 2004; Wambaugh 2013; Efrati-Kostroun 2018 meta-analizi.

Hedef sözcüğü merkeze alan, altı semantik özelliğin (kategori, kullanım, eylem, yer, fiziksel özellik, çağrışım) yazıldığı yapılandırılmış çalışma sayfası.

Türkiye’nin sosyal güvenlik kurumu; uzun vadede dijital terapötiklerin geri ödeme listesine girişi hedeflenebilir.

Haftalık seans/gün sayısı. RELEASE: 3–5+ gün/hafta.

İki büyük arteryel sulama alanı arasındaki sınır bölgede oluşan iskemi; mikst transkortikal afaziye yol açar.

Türkçe afazili bireyler için ilk sözcük düzeyi işitsel anlama testi; ADD ile r=0,768 korelasyon (DKYAD geçerlik makalesi).

Tek olgu deneysel deseni; A-B-A baseline-tedavi-takip yapısı.

Belirli bir araştırma sorusuna ilişkin tüm kanıtların önceden belirlenmiş kriterlerle taranması.

Snodgrass & Vanderwart 1980; klasik 260 standardize çizim seti; isim adlandırma terapi ve araştırmasının taşı. CC BY-NC-SA (Rossion-Pourtois renklendirme).

Broca alanını içerir; nfvPPA’nın atrofi merkezi.

Somut sözcüklerin soyutlara göre daha kolay üretilmesi.

Afazinin yaygın ikincil sonucu; iletişim güçlüğü nedeniyle sosyal çevrenin daralması.

Cümle yapısı kuralları; Türkçe SOV (Özne-Nesne-Yüklem) temel sıralı.

SM-2 ve türevleri; doğru/yanlış geçmişine göre tekrar aralıklarını otomatik hesaplayan dijital terapi algoritması.

Aralıklı geri çağırma eğitimi; özellikle PPA’da kullanılır.

AI destekli predictive AAC; doğal sesler.

Doğal nörobiyolojik onarımla ilk 3-6 ayda gözlenen iyileşme.

Topbaş; 2-8 yaş ve afazi sonrası sesletim/fonoloji testi; üç alt boyut.

Freepik bünyesinde 50.000+ sahne illüstrasyonu; resim betimleme ve diskurs görevleri için yetişkine uygun, atıf gerektiren ücretsiz kaynak.

1–6 ay arası; rehabilitasyondan en yüksek kazanım dönemi.

Brodmann 40; fonolojik işlemleme ve tekrar.

Sistem kullanılabilirlik ölçeği; afazi-uyarlanmış sürümleri dijital ürünlerin kullanılabilirlik testinde kullanılır.

N2Y şirketinin 50.000+ ticari sembolü; Proloquo2Go, Tobii Dynavox ve Lingraphica gibi AAC platformlarında kullanılan abonelik tabanlı kütüphane.

ARASAAC + Sclera + Mulberry + Tawasol kütüphanelerini tek arama altında sunan ücretsiz AAC uygulaması; 23 dil (Türkçe dahil).

Türk örneklem PPA-SFA çalışmalarında kullanılan adlandırma probu.

Vancouver merkezli, 20+ uygulama; Language Therapy 4-in-1 ana ürün; bağımsız etkinlik kanıtı (Stark & Warburton 2018, Cambridge).

Aphasia Institute desteğiyle yaygınlaştırılan, afazili bireylerin tercih/duygu paylaşmasını sağlayan görsel-yapılandırılmış konuşma çerçevesi.

Lingraphica; günlük haberleri sesli okuma + anlama quizleriyle sunan ücretsiz afazi uygulaması.

Türkiye’nin afazioloji alanındaki düzenli ulusal sempozyumu; Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ adına yapılır.

Türkiye’nin afazioloji alanında düzenli sempozyumu.

Katar Mada Center tarafından geliştirilen 1.000+ Arapça/İngilizce kültürel-uyumlu sembol kütüphanesi; ücretsiz.

İnme/afazi yayınları ve akademik etkinlikleri yürüten Türk meslek derneği.

Düşük doğru akım ile beyin stimülasyonu; SFA gibi tedavilerle birleşik araştırmalarda etkili.

Abonelik yerine tek ödeme modeli; klinik kullanım için tercih edilebilir.

Dil ve konuşma terapisi hizmetinin uzaktan sunumu.

Sağlık hizmetinin dijital iletişim teknolojileriyle uzaktan sunulmasının genel terimi; ASHA telepractice kullanımı tercih eder.

Uzaktan dijital araçlarla (video konferans, mobil uygulama, web platformu) sunulan rehabilitasyon hizmeti.

Eserlerin yetkisiz çoğaltılmasını önleyen yasal ve teknik tedbirler bütünü.

lvPPA’nın atrofi merkezi.

Avrupa Tıbbi Cihaz Tüzüğü (MDR) ile uyumlu Türk düzenlemesi.

Tıbbi cihaz onay otoritesi; “tedavi” iddialı dijital ürünler için kayıt zorunluluğu doğurabilir.

Beyin stimülasyon yöntemi; afazi tedavisinde araştırılıyor.

halileksi.net altında yürütülen, BAT, GAT-2 dahil Türkçe ölçeklerin geçerlik-güvenirlik kayıtlarının dizinlendiği arşiv.

De Renzi & Vignolo (1962) — işitsel anlama testi; renk, şekil, boyut farklı tokenlerle sözdizimsel komut takibi.

SymbolStix veya PCS sembol bundle’ı uygulama içi satın alarak çalışan AAC platformu.

Akıcı, anlama bozuk, tekrar korunmuş, adlandırma bozuk. Lezyon: Sol temporooksipital bileşke.

Akıcılığı bozuk, anlama korunmuş, tekrar korunmuş, adlandırma bozuk. Lezyon: Broca alanına süperior/anterior bölge.

Kafa travması sonucu beyin hasarı; afazinin ikinci en yaygın nedeni.

Eğitilmiş ile eğitilmemiş madde karşılaştırması; genelleme kanıtı için kritik.

Bir terapinin protokolüne ne ölçüde uyularak uygulandığının ölçümü; replikasyon ve klinik geçerlik için kritik (Edmonds VNeST 2014 örneği).

Türkçe sözcük frekansı veritabanları; içerik üretiminde sözcük seçimi için referans.

Yazılı metni doğal sese çeviren teknoloji.

Thompson ve ark. Karmaşık cümle yapılarının açık öğretimi yoluyla daha basit yapılara genelleme — Karmaşıklık Etkisi (Complexity Effect) ilkesine dayanır.

Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı; Anaeli’nin başvuru kapsamı.

Türk Nöroloji Derneği’nin düzenli yürüttüğü, inme rehabilitasyon konularını kapsayan eğitim programı.

Yıllık 125.345 yeni inme, prevalans 1.080.380, ölüm 48.947, DALY kaybı 993.082.

Atıf gerektirmeyen, renk-uyarlanabilir, ticari kullanıma açık 1.000+ yetişkin-uygun düz illüstrasyon kütüphanesi.

Aphasia Therapy Online’ın Türkçe uyarlamasını yapan ve afazi alanında yayınlar üreten lisans programı.

Video model konuşmacıların ağız hareketlerini izleyip eşzamanlı tekrar etmeye dayalı konuşma apraksisi/afazi terapisi; Tactus Apraxia Therapy app’inin temeli.

KVKK kapsamındaki kayıt sistemi.

Verilerin ülke sınırları içinde barındırılma zorunluluğu.

Henry ve ark.; video model + kişisel senaryolarla yürütülen konuşma eğitim protokolü; PPA varyantlarına da genişletilmiştir (M-VISTA, Henry 2024 JSLHR).

SLP-yönetimli haftada 7 gün online afazi sohbet grupları.

Edmonds ve ark. Hedef fiil etrafında uygun argüman yapılarının (kim-ne-nerede) üretilmesi; isim adlandırma + cümle üretimine genelleme sağlar.

Kertesz tarafından geliştirilen, afazi tipi ve şiddetini sınıflandıran kapsamlı batarya. AQ (Aphasia Quotient) skoru üretir.

Dijital içeriğe alıcı kimliği işlenmesi; korsanlığa karşı tedbir.

Dijital içeriğe görünmez veya görünür filigran yerleştirme süreci.

ASR doğruluğu için standart metrik.

Akıcı ama paragramatik/parafazik, anlama bozuk, tekrar bozuk, adlandırma bozuk. Lezyon: Sol süperior temporal girus posterioru (Wernicke alanı).

Brodmann 22 (posterior); sol süperior temporal girus posterioru. Sözel anlama.

OpenAI’nin çok dilli konuşma tanıma modeli; afazili konuşma için fine-tuning ile kullanılabilir.

İngiltere kökenli, 12.000+ sembol / 40.000+ kelime kapsamlı, klinik öğrenme güçlüğü ve afazi panolarında UK standardı sayılan ticari kütüphane.

140M+ medya dosyalı CC0/CC BY/Public Domain medya bankası; Türk yiyecek ve kültür kategorisinde zengin içerik.

Aynı katılımcının ön-son test karşılaştırması; küçük örneklem pilot çalışmalarında yaygın.

Yetişkin afazi için yapılandırılmış sayfa-sayfa egzersiz kitabı (Adult Speech Therapy Workbook, Cleveland State, Maviş & Topbaş Afazi-Apraksi-Dizartri).

Vygotsky; %75–85 başarı bandı, “desirable difficulty”.

Bireyin tüm rehabilitasyon yaşam çevriminin tek dosyada izlenmesi.

Tedavinin nihai hedefini WHO ICF çerçevesinde ‘aktivite ve katılım’ düzeyinde tanımlayan felsefi şemsiye.

SCA’nın ikinci bileşeni: mesajı içeri alma, mesajı dışarı çıkarma, mesajı doğrulama stratejileri.

SCA’nın iki ana bileşeninden biri: “Afazili birey söyleyebildiğinden çok daha fazlasını bilir” ilkesinin partner tarafından içselleştirilmesi.

5–10 günlük yoğun protokol; ILAT/CIAT’ın temeli.

Birim zamanda terapi saati. RELEASE: haftada 2–4 saat veya 9+ saat.

Türkiye’deki yüksek lisans ve doktora tezlerinin tam metin açık erişim arşivi; afazi rehab/değerlendirme/müdahale tezleri için temel kaynak.